Shamollash, ya'ni yuqori nafas yo'llari infeksiyasi — bolalik davrida eng ko'p uchraydigan kasalliklardan biri. Yallig'lanish burun, halqum, bodomsimon bezlar, hiqildoq va boshqa sohalarni zararlashi, shuningdek yaqin a'zolarga tarqalib o'rta quloq yallig'lanishi, kon'yunktivit, sinusit, bo'yin limfa tugunlari yallig'lanishi va halqum orqa devori abssessini keltirib chiqarishi mumkin.
O'tkir yuqori nafas yo'llari infeksiyalari yil davomida uchraydi, ayniqsa qish va bahorda, ob-havo keskin o'zgarganda. Ko'pchilik hollarda ularni viruslar keltirib chiqaradi, ayrim hollarda esa ular bakteriyalar yoki aralash virus-bakterial infeksiya bilan bog'liq bo'ladi.
Quyida shamollashda qo'llaniladigan bolalar Tuyna massaji usullari keltirilgan: avval to'rtta asosiy usul, so'ngra shamollashning besh turi uchun qo'shimcha sxemalar.
Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan va shifokor konsultatsiyasi o'rnini bosmaydi. Massaj usullarini shifokor ko'rsatadi, uyda esa ular faqat konsultatsiyadan so'ng bajariladi.
Bolalarda shamollashda asosiy massaj usullari
Bu to'rtta usul shamollashning har qanday turida bajariladi: ulardan boshlanadi, so'ngra aniq turga mos usullar qo'shiladi. Massaj vaqtida yordamchi vositalardan foydalanish mumkin: massaj yog'i, talk, suv va boshqalar.
1-usul. Kaftga ozgina zanjabil sharbati surtiladi va kaftning keng qismi bilan umurtqa pog'onasining ikki tomoni bo'ylab — siydik pufagi meridiani yo'nalishida — orqa va bel sohasi ishqalanadi. Teri biroz qizarguncha bajariladi.
2-usul. Orqadagi Fengmen va Feishu nuqtalari bosib aylantirib massaj qilinadi, har biri 1 daqiqa davomida.
3-usul. Ikki qo'l bosh barmoqlari bilan Yingxiang nuqtasi 20–30 marta massaj qilinadi. So'ng Yintang va Cuanzhu nuqtalari massaj qilinadi, harakat peshona bo'ylab ikki tomonga chakka sohasigacha yoyiladi va bosh barmoq bilan aylanma bosish bajariladi. Teri biroz qizarguncha takrorlanadi.
4-usul. Quchi va Hegu nuqtalari 1–3 daqiqa davomida bosib aylantirib massaj qilinadi.
Shamollash turiga qarab massaj usullari
To'rtta asosiy usulga shamollash turiga mos usullar qo'shiladi. Quyida besh tur: har birining belgilari va usullari.
1-tur. «Sovuq shamol» turidagi shamollash
Belgilari: bola sovqotadi, harorati ko'tariladi, terlamaydi, qo'l va oyoqlarda og'riq bo'lishi mumkin, burundan tiniq ajralma keladi, yo'talganda suyuq balg'am ajraladi, til rangi oqargan ko'rinadi.
Massaj usullari — asosiylariga qo'shimcha.
Sanguan sohasi bo'ylab 300 marta massaj qilinadi.
Wailaogong nuqtasi 100 marta massaj qilinadi.
Ikki qo'l bilan Jianjing sohasidagi mushaklar 6–9 marta ushlab ko'tariladi.
Ershanmen nuqtasi 50 marta, biroz kuch bilan va tezroq sur'atda massaj qilinadi.
2-tur. «Issiq shamol» turidagi shamollash
Belgilari: yuqori harorat, shamol yoki sovuqdan noxush sezgilar, tomoq og'rig'i, og'iz qurishi, terlash, burundan sariq ajralma, sariq balg'amli yo'tal, til uchining qizarishi va yupqa sariq qoplama.
Massaj usullari — asosiylariga qo'shimcha.
O'pka meridiani 300 marta tozalanadi.
Tianheshui sohasi bo'ylab 100 marta massaj qilinadi. Bu soha bilakning ichki markaziy chizig'i bo'ylab, bilak bo'g'imidan tirsakkacha joylashgan.
Dazhui nuqtasi 1–3 daqiqa davomida bosib aylantirib massaj qilinadi.
Kaft bilan dumg'aza sohasi ko'ndalang ishqalanadi — issiqlik sezilguncha.
Jianjing sohasida 3–5 marta ushlab massaj qilinadi.
3-tur. Yo'tal va ko'p balg'am bilan kechadigan shamollash
Belgilari: shamollash tez-tez yo'tal va ko'p balg'am bilan kechadi; ba'zi bolalar balg'amni chiqara olmaydi.
Massaj usullari — asosiylariga qo'shimcha.
Tiantu nuqtasi 1 daqiqa davomida massaj qilinadi.
Shanzhong nuqtasi sohasida harakat ikki tomonga yoyilib, 100 marta massaj qilinadi. Bu nuqta ikki ko'krak uchi o'rtasida joylashgan.
Xiaohengwen nuqtasi 100 marta massaj qilinadi. Bu soha ko'rsatkich, o'rta, nomsiz barmoqlar va jimjiloq tagidagi kaft burmalarida joylashgan.
4-tur. Yuqori harorat va tutqanoq bilan kechadigan shamollash
Belgilari: shamollash boshida tana harorati 38,5–39,5 °C gacha tez ko'tarilganda tutqanoq kuzatilishi mumkin. Bola hushini yo'qotishi, butun tanasi tortishishi mumkin; nigoh bir nuqtaga qadalishi, ko'zlar yon tomonga yoki yuqoriga og'ishi mumkin.
Yuqori harorat va tutqanoq shoshilinch holat hisoblanadi. Massaj tibbiy yordam o'rnini bosa olmaydi, darhol shifokorga murojaat qilish kerak.
Massaj usullari — asosiylariga qo'shimcha.
O'pka meridiani 300 marta tozalanadi.
Yurak meridiani 300 marta tozalanadi.
Tianheshui sohasi bo'ylab 500 marta massaj qilinadi.
Yongquan nuqtasi 200 marta massaj qilinadi.
5-tur. Ishtaha pasayishi bilan kechadigan shamollash
Belgilari: shamollashdan keyin ovqatga qiziqish yo'qoladi, og'izda achchiqlik seziladi, bola hatto suv ichishni ham istamaydi.
Massaj usullari — asosiylariga qo'shimcha.
Banmen nuqtasi 100 marta massaj qilinadi.
Zhongwan nuqtasi 3 daqiqa davomida aylantirib massaj qilinadi.
Zusanli nuqtasi 1 daqiqa davomida bosib aylantirib massaj qilinadi.
Sanguan sohasi bo'ylab 100 marta massaj qilinadi.
Massaj kuchi va qachon shifokorga murojaat qilish kerak
Bolalar massaji bolaning yoshi, tana holati va kasallik og'irligiga mos kuch bilan bajarilishi kerak. Agar yuqori harorat uzoq davom etsa, nafas olish qiyinlashsa yoki umumiy holat yomonlashsa, birinchi navbatda shifokorga murojaat qilish tavsiya etiladi.
Material ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan va shifokor konsultatsiyasi o'rnini bosmaydi. Massaj usullarini shifokor ko'rsatadi, uyda esa ular faqat konsultatsiyadan so'ng bajariladi.
Muallif haqida
Yang Xontao — AXT reabilitatsiya shifokori, Tuyna massaj mutaxassisi. Tayuan shahri (Shansi provinsiyasi) Tibbiyot universitetining akupunktura va Tuyna fakultetini tugatgan; reabilitatsiyada 9 yillik tajribaga ega. NeuroLife xalqaro bolalar rivojlanish markazida 2022-yildan ishlaydi. Shifokor kartochkasi — «Jamoa» bo'limida.
Bolalarga Tuyna massaji Toshkentdagi NeuroLife'da bajariladi. Muolaja qanday o'tishi, ko'rsatmalar va kurs davomiyligi — «Tuyna massaji» sahifasida.
Agar massaj bolangizga mos kelishiga ishonchingiz komil bo'lmasa, shifokor qabulidan boshlang: konsultatsiyaga yozilish.